Besta-Berri Armendaritzen 1978an : bereizketa politiko-sozialaren erakusleiho

Frantxoa Garatek eliza besta hunen pisu soziologikoa erakusten du. Armendaritzeko erretor izendatua izan zen 1977an, Etchegaray apezaren ondotik. Azken honek, urte hartan, aspalditik gelditua zen Besta-Berri berriz antolatu zuen. Herriko bozak berriki iraganak ziren. 1978an, herriko etxetik baztertua izan zen alderdiaren gazteriak nahi izan zuen Besta-Berri ospatu, jakiteko zonbat kide zituen, bere poderea elizaren bitartez agertarazteko, apezak nahi ala ez. Frantxoa Garatek adierazi zioten fedezko urrats hori ezin zela berexkuntza izpiritu batekin egin. Hala ere, ospatu zen. Erretorrak galdegin zien arropak elizari itzultzea ondoko urtean Besta-Berri denak elgarrekin antolatzeko gisan. Ez zituzten itzuli, eta ondorioz, besta bertan behera joan zen.

Lekukoa(k): Frantxoa Garat, Xan Ipharaguerre

Herria: Ezpeleta

Artxibo-funtsa(k): Pirinio Atlantikoetako artxiboak

Bilduma: Euskal dantza

Elkarrizketatzailea(k): Terexa Lekumberri

Data: 2012-10-25

Iraupena: 0:12:04

Erreferentzia: 166-7

Baionako eta Ipar Euskal Herriko artxibotegiko kodea: 19 AV 558

Kanpo lotura: http://earchives.le64.fr/ead.html?id=FRAD064_IR0643&c=FRAD064_IR0643_de-560

Gaia(k): Ospakizunak, Eliz-ohiturak, Eliz-ospakizunak


Eskubideak eta erabilpen baldintzak

© Pirinio Atlantikoetako Departamenduko artxiboak

Egile eskubide guziak erreserbatuak. Lekukotasun osoa Euskal kultur erakundeko egoitzan ikus daiteke, Uztaritzen (hitzordua hartuz, 0(33)5 59 93 38 70 telefonora deituz edo mezu bat idatziz kontsulta@eke.eus helbidera), baita ere Baionako eta Paueko Departamendu Artxibotegietako irakurgeletan, hor ere hitzordua hartuz (gehiago jakiteko: earchives.le64.fr).

Frantxoa Garat

Ezpeletako erretore gisa egon zen denboran (1988-1997), Frantxoa Garatek Xan Iparraguirrerekin gogoetan aritzeko parada izan zuen, Besta Berriren ohiturari dinamika berri bat nola eman pentsatzeko. Denbora hartan, elizatiarrek eta klikak lagundurik egiten zen gorputz sainduaren prozesio sinple bilakatu zen. 1990ean, erabaki zuten besta hori bizi berritzea, zentzu eta edertasun gehiagora itzuliz (dantzari, jantziei, sinbolikari eman leku nagusia) . Arrakasta handia izan zuen eta horrela segitu zuen, 2000 arte. Orduan berriz ere prozesio sinple bilakatu zen. Frantxoa Garatek Besta Berri beste parrokia batzuetan ezagutu du, eta bereziki Armendaritzen (1977-1988), non besta horrek oposizio guziak agerrarazten baitzituen. Hazparneko Zelai auzoaldeko Lordaenean 1944an sorturik, Hazparnen, Uztaritzen, Baionan, Akizen eta Erroman ikasi zuen (1968-1972: Teologia moraleko lizentzia). 2012an egin elkarrizketa batean, Besta Berri desberdinetan bizi izan zituen esperientziak eta ohitura horretaz egiten zuen irakurketa soziologikoa aipatu zituen.

Xan Ipharaguerre

Xan Ipharaguerre Ezpeletan sortu zen 1946an, eta kasik bizi guzian han bizi izan da. Erretreta hartu zuenean koinata supituki hil zitzaion, eta amaginarrebaren laguntzeko, emaztearen Makeako sortetxean plantatu behar izan zuen laborantzan.

Laborari semea zen, eta handitu zen etxean amatxik saltegi ttipi bat bazuen; leku inportantea izan da beti herriko plazako bizian. Xan herriko langile izan da, eta azkarki parte hartu du Ezpeletako musikaren eta dantzaren tradizioa mantentzeko. Alabaina, Ezpela dantza-taldea sortu zuen 1968an, txaranga 1990ean, eta Besta Berriren tradizioa berpiztu. Ttipidanik parte hartu zuen bestaburu horretan, aita herriko klikaren arduradun izanik.

CodeSyntax-ek garatua. Softwarea: Django.