Olentzeroren berpiztea: Lazkaoko Beneditarrak 1960 urtetan

"Oroitzen naiz, 1960 hamarkada hortan, 1963an  edo ez dakit zer…   badut oroitzapen bat  biziki azkarra Lazkaon gertatu zena. Lazkao herri ttipi bat zen, gerla baino lehen bazen pertsonai bat herriak ateratzen zuena kanpora, Olentzero. Eta nik ez nakien… Urte hartan,  beti ene herri ttipi hartan, estalpe bat bizirik,  herriko jende batzuk Josep jantzita, ama birjina panpina bat besoetan, zaldi batean karrosa batekin biziki ongi apaindua, eta herriko talde bat elizako kantuz alaitzen zute.  Abendoaren 24an, usaia hori zen, jende guzia kanpora ateratzen zen gero etxera sartzen ginen eta afari goxo bat egiten genuen. Elizako kantuak, Josep, Maria eta haurtxoa, besterik ez zen.

Urte batez, apez batzu etorri ziren Lazkoara,  biziki gazteak,  etorri ziren, Manuel Aldaregia eta Jazinto F. Setien,  eta batez ere azkenak lan asko egin zituen ikastolen munduan, bide asko urratu zituen.

Urte hartan, joan ginen kanpora kantuz entzutera, non ikusten dut etxola ttipi bat eta gizon bat sudur gorri batekin eta xahakoa.. ohartu nintzen jendeak ixildu zirela, begiratzen nintuen eta nigarrez. Ene ama urduri urduru, gibelka begira :

- Ez ditun etorri
- Ama nor, zer gertatzen da hemen gaur?
- Olentzero
-Zer ?
- Ez ditun etorri
- Nor?
- Txapel okerrak
- Zendako?
- Olentzero.

Eta jende guzia zeuden hola harrituta, zer gertatzen da, olentzero, zer...

Beren min guziak, pozak, gerlak, familia, herria,  uste dut aurpegi haietan ikusten nuela…

- Beno ama zer gertatzen da ?

Olentzero, besterik ez zuen esan…

Gaua bukatu zen, handik urte batera, ez bat bainan hiru  atera ziren, auzo bakoitzak olentzero bat atera zuen

Nik nahi nuen jakin zer zen olentzero.

"Gure eguberria zen olentzero. Ikazkina, ikatza, argia, itxaropena ekartzen duena, iguzkiari dei bat egiten duena,mendian lan egiten duena, bixtandena eliza katolikoak bereganatu baitu krixtoren jaiotza abisatu duena".

Gerla zibila baino lehenago, olentzero ateratzen zen herrietan eta gure eguberriak ziren. Opariak ez zituen ekartzen, itxaropena... Gerlarekin batera, Frankorekin batera, denak suntsituak izan ziren.

Biziki hunkitua gelditu nintzen ixtorio  honekin, ikusiz jenden harridura mina poza, nahasketa bat...".

Lekukoa(k): Libe Goñi Garate

Herria: Baiona

Artxibo-funtsa(k): Pirinio Atlantikoetako artxiboak

Bilduma: Euskal dantza

Elkarrizketatzailea(k): Terexa Lekumberri

Data: 2013-08-02

Iraupena: 0:04:40

Erreferentzia: 193-12

Baionako eta Ipar Euskal Herriko artxibotegiko kodea: 19 AV 907

Kanpo lotura: http://earchives.le64.fr/ead.html?id=FRAD064_IR0643&c=FRAD064_IR0643_de-909

Gaia(k): Pertsonaia oroigarriak, Ipuinak, mitoak eta istorioak


Eskubideak eta erabilpen baldintzak

© Pirinio Atlantikoetako Departamenduko artxiboak

Egile eskubide guziak erreserbatuak. Lekukotasun osoa Euskal kultur erakundeko egoitzan ikus daiteke, Uztaritzen (hitzordua hartuz, 0(33)5 59 93 38 70 telefonora deituz edo mezu bat idatziz kontsulta@eke.eus helbidera), baita ere Baionako eta Paueko Departamendu Artxibotegietako irakurgeletan, hor ere hitzordua hartuz (gehiago jakiteko: earchives.le64.fr).

Libe Goñi Garate

Libe Goñi Garatek aita nafartarra zuen eta ama gipuzkoarra (Zarauz). Aitaren sorterrian, Oteiza de la Solanan, sortua da 1947ko ekainaren 7an. Hiru urte dituenean, 1950an, familia Lazkaon plantatzen da. Ama errientsa dagoen eskola publiko berdinean hasten ditu ikasketak 1953tik 1957ra. Bigarren mailako ikasketak urrunago segitzen ditu, lehenik Ordizian (1957-1961), ondotik Donostian 1966 arte. Hemen sartzen da 1962an magisteritza eskolan ikastaldi praktikoak Elbira Zipitriaren ikastolan eta, batez ere, urte oso bat Karmele Esnalen ikastolan eginez. Hortik landa, Andoaingo ikastolaren zuzendaritza hartzen du bi urtez (1966-1967/1967- 1968). 1968ko irailan, ikastolan denbora erdiz arituz Iruñeko unibertsitatean sartzen da. 1969ko otsailan muga pasatzera bortxatua da baina ez da hortan etsitzen… Urte hortan berean iparraldeko lehen ikastolaren andereñoa bilakatzen da, lehenik Baionan eta gero Arrangoitzen, 1970ko urtarriletik goiti hain xuxen. Bere bizi profesional osoa ikastolen zerbitzuko ematen du, Baionara itzuliz 1980tik goiti eta Angelun iraganez azken urteak (2001-2007).

Libe Goni ikastolen sorreraren lekuko bizia da dudarik gabe. Horretaz gain, asko ekarri du ere kultura arloan, bereziki olentzeroren ohidura iparraldean gizarteratzen lagundu duelako ikastolen bidez besteak beste.

Libe ezkondu zenez 1971n, ama eta amatxi paregabea ere da.

CodeSyntax-ek garatua. Softwarea: Django.