Dantza jauziak

Jauzien emateko, ordena bat bazen, gizonetan ere. Badira lekukotasunak idatziak, Baxe Nabarren eta Xiberoan: xaharrenak hasten zirela diote, batzuetan apezak hasten ere, lehen puntuak ematen eta gero ateratzen. Bazen ere etxeen arteko ordena bat, sartzeko. Baztanen atxiki dute. Mutil dantzak hasten dituztenei danbolin nagusia edo "maiordomo" erraiten zaie. Gazteriaren buru dira. Badira bi "maiordomo" eta beren laguntzaileak, beraz lau. Maiordomoari deitzen diote ere danbolin nagusia, erran nahi baita danbolina, txistularia manatzen duena. Hemen, soinu mutila, zer bera da. Horiek hasten dira. Sartzen dira, jendea bonetekin agurtzen dute eta lehenik plaza itzuli bat egiten dute lauek. Besteak gero sartzen dira, aitzineko bien eta gibeleko bien artetik. Beraz ikusiz han hori atxiki dutela, kasik segur da gisa bereko zerbait bazela hemen. Maleruski, ahozko memorian, galdua da oroitzapen hori, edo usu, dantza-irakaslea hasten zen, edo dantzari ona, eta hura zen lehenik aterako.

Lekukoa(k): Xabier Itçaina

Herria: Itsasu

Artxibo-funtsa(k): Pirinio Atlantikoetako artxiboak

Bilduma: Euskal dantza

Elkarrizketatzailea(k): Terexa Lekumberri

Data: 2015-01-22

Iraupena: 0:02:47

Erreferentzia: 227-9

Baionako eta Ipar Euskal Herriko artxibotegiko kodea: 19 AV 1527

Kanpo lotura: http://earchives.le64.fr/ead.html?id=FRAD064_IR0643&c=FRAD064_IR0643_de-1529

Gaia(k): Dantza


Eskubideak eta erabilpen baldintzak

© Pirinio Atlantikoetako Departamenduko artxiboak

Egile eskubide guziak erreserbatuak. Lekukotasun osoa Euskal kultur erakundeko egoitzan ikus daiteke, Uztaritzen (hitzordua hartuz, 0(33)5 59 93 38 70 telefonora deituz edo mezu bat idatziz kontsulta@eke.eus helbidera), baita ere Baionako eta Paueko Departamendu Artxibotegietako irakurgeletan, hor ere hitzordua hartuz (gehiago jakiteko: earchives.le64.fr).

Xabier Itçaina

Xabier Itçaina (Itzaina ere idazten da), 1971ko agorrilaren 29an Itsasun sortua, lau haurreko familia bateko zaharrena da (hiru mutiko eta neska bat). Haren burasoak (Michel, Aldudarra eta Cathy Malharin, Donapaleuko Gibraltar auzoaldekoa), Itsasun plantatu ziren, 1969an. Biak Kanbon ari izan ziren lanean. Michel herriko etxeko idazkaria zen eta Cathy errientsa.

Xabier Kanbon ibili zen eskolan, kolegioetako brebeta (BEPC) ukan arte. Gero, Baionako Villa Pia lizeoan ikasi zuen, baxoa iragan arte. Xabier euskal arteak, hala nola bertsolaritza, kantua eta dantza, gustuko duen familia batean hazi zen. Amaren aldeko amatxi Janamari Malharinen eragina bereziki aipatzekoa da.

1977an, Itsasuarrak herriko dantza taldean sartu zen. Talde hori izen bereko parrokiako elkarteko partaidea zen. 1989-1990 inguruan, taldeak Ataitze izena hartu zuen eta aitzinekoen tutoretzatik libratu zen.

Zaharkiturik gelditu ziren ohitura dantzatuak berriz piztu zituen (Inauterietako etxe kurrida, 1988an, kabalkada, 1992an, 1994an, 1997an, 2001ean, 2007an eta 2012an). Karia horretara Xabier Itçaina eta bere lagunak dantza molde tradizionalen bila joan ziren, lehengo dantzarien lekukotasunak baliatuz.

Ikerketaren eremuan segitu zuen, asialdietan, bai eta goi ikasketen karietara, Bordeleko Ikasketa Politikoetako Institutuan. 2000n doktoregoa iragan zuen eta 2007an publikatu: Les virtuoses de l’identité. Religion et politique en Pays Basque, Rennes, Presses Universitaires de Rennes, coll. Sciences des religions, 2007.

Gaur egun, Xabier Itçaina ikerketa karguduna da, Ikerketa Zientifikoko Zentro Nazionalean (CNRS). Ondoko alorretan berezitua da: erlijioa eta politika, nortasunak eta politika, ekonomia soziala eta solidarioa. Ohitura dantzatuen eremuan ere aditu gisa ezagutua da.

CodeSyntax-ek garatua. Softwarea: Django.