Olentzero: Mari Domingi-ren pertsonaia

Ipuin batzu badira biziki politak Olentzerori buruz eta hor pertsonai berri bat sortu zutena, Bizkaia inguruan, Mari Domingi izenekoa, Urruñako ikastolara joaiten dena badu urte batzuk erranez Olentzeroren laguntzaile dela, bai eta ere Sarako ikastolara eta lehen aldikotz etorri da Baionara  eta ikastolako haurrak biziki pozik ziren. Bere ipuina ikusi baitute benetan pertsonaia bat... Erraiten dute « izena duen guztia omen da », utz dezagun horrela.

Mari Domingi uste dut dela imaginazioa, ipui bat haurrei kontatzen dieguna, Mari Domingi emazte behartsu bat baina bihotz handi bat duena, baduelarik  ikatz ttipi bat joaiten da etxez etxe ematera baina herriko jendea trufatzen da beretaz arropa itsusia duelakotz eta nehork kasu egiten ez diolakotz. Baina bihotz oneko emazte bat da eta Olentzero konturatu da eta deitzen dio errateko :

- laguntza behar dut,  opari batzuk eta ikatza banatu behar ditut, etorriko zira nire laguntzera ?

- Bai, etorriko naiz

Eta arropa polit bat ematen dio opari bezala  eta joaiten da berarekin bizitzera.

Ixtorio bat da bainan izen bat badu, utzi  dezagun horrela eta utzi dezagun haurren imaginazioa bizitzen pozarekilan.

Ez dakit nondik datorren Olentzero eta Mari Domingiren arteko lotura.Nik ikasi dut ixtorio hori ikastolan, berria da. Olentzero da pertsonai bat zaharra, Mari Domingi berria da, beharbada jende batzueri iduritu zaie Olentzerok triste zela eta laguntzaile bat behar zuela, ez zuen oparirik ekartzen eta orai ekartzen ditu orduan laguntzaile bat behar duela eta emazte bat ezarri diote  ondoan... Zendako ez  diote  gizon bat ezarri  ? Ez dakit... Emazte bat ezarri diote eta emazte horri erdi aroko txapel bat ezarri diote ....

Xehetasunak

Edorta Murua Ugartebururen (Donostia Antiguako Bagera) ihardokipena:

2014ko abendoaren 18an, eke.eus atarian dagoen Libe Goñi andereñoaren lekukotasuna entzunik Mari Domingiri buruz, oroitzapen hau eta argazki batzu bidali dizkigu Edorta Murua Ugarteburuk.

"Jakin gabe beste nunbaiten lehenago sortuko zanik, esatea daukat 1994 ean Donostiako Antigua auzoan euskararen alde lanean ibiltzen ginen taldetxo batek Mari Domingi pertsonaia erabiltzen hasi ginela.
Elkartetxoa Donostiako Bagera elkartearen barruan zegoen eta "Antiguako Bagera" deitzen gendun. Bertan 5 edo sei pertsona ibiltzen ginen.
Beste ekintza batzuen artean, (Egunkariaren aldeko crossa, perretxiku bilketak, hitzaldiak, San Juanetako lore sorta, Kaldereroak eta abar) antolatzen gendun. 
Gabonetan auzo bertako ikastolarekin batera hasi ginen Olentzeroren desfilea antolatzen.
Antiguako Bagera elkarte hontan sortu zan gure Mari Domingi pertsonaia. Eta bere izana, Olentzeroren bikoiztasuna bezela ikusi gendun (ez bikotea). 
Gabon jaiak baino lehen, Mari Domingi, gure auzoko eskola eta ikastola bisitatzen zuen, eta bertan haur eta gaztetxoei Olentzeroren etorrera iragartzen zien. Baita ere Olentzerori idazteko eskutitzak banatzen zitun.
Gero olentzerorekin batera, eta bere ondoan, desfilean parte hartzen zuen. Honen amaieran, Antiguako Benta Berri auzoko plazatxo batean eta aintzinako sukalde bat bezela apaindutako leku batean, Olentzerorentzako idatzitako eskutitzak jaso eta intxaurrak banatzen zuzten.
Ekitaldi guztiaren antolaketan, Antiguako Bagera, Antiguotarrak dantza taldea eta Auskalo aisialdi taldeak ibiltzen ginen. 
Gai honen inguruan ipuin bat ere margotu zen eta uste dut ikastoletan zabaltzen hasi zela".

Lekukoa(k): Libe Goñi Garate

Herria: Baiona

Artxibo-funtsa(k): Pirinio Atlantikoetako artxiboak

Bilduma: Euskal dantza

Elkarrizketatzailea(k): Terexa Lekumberri

Data: 2013-08-02

Iraupena: 0:02:57

Erreferentzia: 193-14

Baionako eta Ipar Euskal Herriko artxibotegiko kodea: 19 AV 909

Kanpo lotura: http://earchives.le64.fr/ead.html?id=FRAD064_IR0643&c=FRAD064_IR0643_de-911

Gaia(k): Pertsonaia oroigarriak, Ipuinak, mitoak eta istorioak


Eskubideak eta erabilpen baldintzak

© Pirinio Atlantikoetako Departamenduko artxiboak

Egile eskubide guziak erreserbatuak. Lekukotasun osoa Euskal kultur erakundeko egoitzan ikus daiteke, Uztaritzen (hitzordua hartuz, 0(33)5 59 93 38 70 telefonora deituz edo mezu bat idatziz kontsulta@eke.eus helbidera), baita ere Baionako eta Paueko Departamendu Artxibotegietako irakurgeletan, hor ere hitzordua hartuz (gehiago jakiteko: earchives.le64.fr).

Libe Goñi Garate

Libe Goñi Garatek aita nafartarra zuen eta ama gipuzkoarra (Zarauz). Aitaren sorterrian, Oteiza de la Solanan, sortua da 1947ko ekainaren 7an. Hiru urte dituenean, 1950an, familia Lazkaon plantatzen da. Ama errientsa dagoen eskola publiko berdinean hasten ditu ikasketak 1953tik 1957ra. Bigarren mailako ikasketak urrunago segitzen ditu, lehenik Ordizian (1957-1961), ondotik Donostian 1966 arte. Hemen sartzen da 1962an magisteritza eskolan ikastaldi praktikoak Elbira Zipitriaren ikastolan eta, batez ere, urte oso bat Karmele Esnalen ikastolan eginez. Hortik landa, Andoaingo ikastolaren zuzendaritza hartzen du bi urtez (1966-1967/1967- 1968). 1968ko irailan, ikastolan denbora erdiz arituz Iruñeko unibertsitatean sartzen da. 1969ko otsailan muga pasatzera bortxatua da baina ez da hortan etsitzen… Urte hortan berean iparraldeko lehen ikastolaren andereñoa bilakatzen da, lehenik Baionan eta gero Arrangoitzen, 1970ko urtarriletik goiti hain xuxen. Bere bizi profesional osoa ikastolen zerbitzuko ematen du, Baionara itzuliz 1980tik goiti eta Angelun iraganez azken urteak (2001-2007).

Libe Goni ikastolen sorreraren lekuko bizia da dudarik gabe. Horretaz gain, asko ekarri du ere kultura arloan, bereziki olentzeroren ohidura iparraldean gizarteratzen lagundu duelako ikastolen bidez besteak beste.

Libe ezkondu zenez 1971n, ama eta amatxi paregabea ere da.

CodeSyntax-ek garatua. Softwarea: Django.