Ferdinand Morot Monomi

1922 - 2015 ( Sohüta )

Ferdinand Morot 1922ko maiatzaren 30ean sortua da Sohütan (Xiberoa), Ospitaleperen eta Mitikileren mugan, Monomi izeneko etxalde ttipi batean. Anaia bat bazuen, aspaldian zendua. Hamar urteetan, euskal dantza ikasi zuen, aitarekin, honek auzoaldeko gazteei irakasten baitzien. Bi urte berantago, aitaren ordezkatzen hasi zen. Bere aita txülülaria ere zen eta Mauleko Copeni irakatsi zion, hau Sohütako etxalde batean lanean ari zelarik. Denbora hartan, musikari guti bazen. Ferdinand Bearnoren mugan den Mitikileko eskolan ibili zen, 12 urte arte, aroak ez zuelarik etxaldeko lanetan aritzera behartzen. 12 urte zituelarik, 1934an, maskaradan parte hartu zuen, lehen aldiz, ardi larru bat jantzirik, Axuri rolaren hartzeko: Sohütan gazte anitz izanez, artaldeen taldea osatzen zuten, artzainarekin eta hartzarekin. Gaur egun, artzaintza kutsu hori desagertua da. Ondotik, Küküllero izan zen, Txerrero, eta gero Kherestu, 24 urteetan, bearnes doi bat ikasi baitzuen eskolan, bearnes familietarik heldu ziren lagun batzuenganik. Sohütako gazte belaunaldiei maskaradako pertsonaia desberdinak erakutsi zizkien, herriko haurrekin ere maskaradak antolatuz (1960 inguruan). Ferdinand Morot Monomik Xiberoko pastoraletan ere parte hartu zuen. 1932an, Jeanne d'Arc pastoralean parte hartu zuen, bai eta Berterretx pastoralean (1958), biak Mauleko langileekin muntatuak. Azkenean, 1984an, Sohütan eman zen Aimunen lau semeak pastoraleko errejent laguntzailea izan zen. 25 urteetan ezkondu ondoan, familiaren etxaldea utzi zuen, Maulen lan egiteko, lehenik Bomba lantegian, eta gero eiherazain gisa Etchegoyen eihera handian, 31 urtez. Ferdinandek luzaz segitu zuen xiberotar dantzen irakasten.

Grabaketak

# Erref. Izenburua Data Iraupena Herria Elkarrizketatzaileak
1 175 175 - Ferdinand Morot Monomi 2013-03-14 1:03:39 Sohüta Maddi Oihenart

Pasarteak

# Izenburua Iraupena
1 Aurkezpena, eskola 0:03:04
2 Xiberutar dantzen ikasketa ; maskaraden apailaketa 0:01:34
3 Ikasitako lehen puntuak (sinple, pika) eta urratsak 0:01:28
4 Dantzariek asmatutako puntuak 0:00:51
5 Gabota, Godaleta, Bralia, Braletik Jaustia 0:01:24
6 Ferdinand Morot Monomi-ren errola maskaradetan: Axuri 0:02:05
7 Ferdinand Morot Monomi-ren errola maskaradetan: Kherestu 0:02:23
8 Haurren maskaradak 0:01:17
9 Barkoxeren nagusitasuna Sohütari begira 0:01:22
10 Pierre Aguer Garat Arhane-ren parte hartzea primaketan (dantza lehiaketak) 0:01:01
11 Barkoxeko eta Sohütako dantzari hoberenak 0:02:12
12 Dantzatzeko manera ezberdinak Basabürüan eta Pettarran 0:01:03
13 Sohütako Heguiaphal familia 0:00:59
14 Jantzien eta osagarrien prestatzea 0:02:53
15 Copen eta Lechardoy txülülariak, eta Ttambour atabalaria 0:02:03
16 Aitzindariak deitutako dantzarien ateraldiak eta emanaldiak 0:03:30
17 Maskarada egunaren egitarau orokorra 0:02:17
18 Maskaradetan arratsaldez: ikusgarria, pertsonaien errolak eta jantzien kolorea 0:02:28
19 Beltzeriaren prediküa 0:01:46
20 Maskaraden etena 1939-1945eko gerlan 0:00:45
21 Sohütan "gaiko maskak" deitutako Ihauteri gauazko eskea 0:05:11
22 Ospitalepean besta eta dantzaldia elizarengandik trabatuak. San Bladiko beila. 0:05:13
23 Sohütako buhamiak 0:03:35
24 Aldaketak pastoraletan 0:02:27
25 Maskaraden bilakaera 0:01:46
26 Kultura bizia Sohütako Hoquy auzoan 0:01:32
27 Sohütako Hoquy auzoa: Maiatzka, urteko dantzaldia Maiatzean 0:01:57
28 Ferdinand Morot Monomi dantza maisua, orain zahartua 0:01:17
CodeSyntax-ek garatua. Softwarea: Django.