Faustin Bentaberry: ekarpenak euskal dantzari eta musikari

Faustin Bentaberryk Baxenabarreko jauzietan entrexatak sartu zituen, euskaldunak sorginak dantza sortu zuen, bai eta kontradantzak. Michel Aurnaguek dioenez, Faustin Bentaberryk zuen entrexaten teknika Garazin sartu, dudarik gabe Xiberoaren eraginez. Faustinek moldatu zituen Baxenabarren emateko eta sistematizatu zituen. Orain, kasik urrats guziak entrexatez ematen dira, salbuespenak salbuespen. Dantza batzuk ere sortu zituen, adibidez, kabalkada guzietan orain ematen den martxa. Ordu arte bolant dantza bakarrik egiten zen kabalkadetan edo kaskarot martxa, Lapurdin. Biziki emeki aitzinatzen da dantza horrekin. Beraz, ibilaldian fiteago joateko, kadrilleak erabili zituen, urratsak asmatuz. Bada paraleloa Xiberoarekin: pastoraletan, giristinoak sartzen direlarik beti biziki pausatuak dira, solemneak. Aldiz, Turkoen musikak beti biziak dira eta gehienetan XIX. mendeko kadrilleak dira. Gero nola ez aipa euskaldunak eta sorginak! Hori, Londresera joateko sortu zuen, ohartu baitzen taulagain batean emateko eta kanpotiarrendako agian jauziak pixka bat aspergarriak zirela. Garaziko lau kontradantzak ere Faustinek sortu zituen. Modan jarri ziren eta dantzaldietan jendeak beti galdegiten zituen.

Lekukoa(k): Michel Aurnague

Herria: Uharte Garazi

Artxibo-funtsa(k): Pirinio Atlantikoetako artxiboak

Bilduma: Euskal dantza

Elkarrizketatzailea(k): Terexa Lekumberri

Data: 2014-10-24

Iraupena: 0:15:19

Erreferentzia: 223-4

Baionako eta Ipar Euskal Herriko artxibotegiko kodea: 19 AV 1487

Kanpo lotura: http://earchives.le64.fr/ead.html?id=FRAD064_IR0643&c=FRAD064_IR0643_de-1489

Gaia(k): Dantza, Kantua eta musika


Eskubideak eta erabilpen baldintzak

© Pirinio Atlantikoetako Departamenduko artxiboak

Egile eskubide guziak erreserbatuak. Lekukotasun osoa Euskal kultur erakundeko egoitzan ikus daiteke, Uztaritzen (hitzordua hartuz, 0(33)5 59 93 38 70 telefonora deituz edo mezu bat idatziz kontsulta@eke.eus helbidera), baita ere Baionako eta Paueko Departamendu Artxibotegietako irakurgeletan, hor ere hitzordua hartuz (gehiago jakiteko: earchives.le64.fr).

Michel Aurnague

Michel Aurnague 1963ko martxoaren 18an sortua da, Baigorrin. 3 urte zituelarik, familia Uharte-Garazira bizitzera joan zen. Gazte denbora han iragan zuen. Eskola publikoan ikasi zuen, gero Donibane Garaziko Zitadela kolegioan, eta Baionako René Cassin lizeoan baxoa erdietsi. Goi mailako ikasketak egin zituen Bordelen eta Tolosa Okzitanian, non, informatika linguistika tesia aurkeztu baitzuen, 1991n. Urte berean, Ikerketa Zientifikoaren Nazio Zentroan (CNRS) sartu zen. Geroztik, frantsesari eta euskarari buruzko semantika lanak eramaten ditu: CLLE-ERSS (Kognizioa, Hizkuntza, Mintzairak, Ergonomia), Toulouse-Le Mirail - Jean Jaurès Unibertsitatean. Michel Aurnague 10 urteetan hasi zen dantza eta txistua ikasten. 12 urteetan, bere herriko kabalkadan eta Garaztarrak taldean sartu zen (Donibane Garazi). Han parte hartu zuen, 1975etik 1995era (1982 eta 1987 artean, Etorki eta gero Oldarra Euskal Balleta eta Koruetako kide ere izan zen). Bere familiak soinulari familia batzuekin (Bentaberry, Bourdette, etab.) zituen loturez baliaturik, 1978 eta 1983 urteen artean, lekuan lekuko inkesta bat eraman zuen, Garaziko musikari eta dantza-maisuei, kabalkadei, galarrotsei eta dantza jauziei buruz zuzendua. Hainbat koreografia egokitze eta sorkuntza abiarazi ere zituen (Garaztarrak taldearentzat: 1981-1991; Etorki: 1984; Kontrapasak: 2001). Hainbat egitasmotan parte hartu du, bai taula gainekoak, bai diskoak (Enrike Zelaia Baxe Nabarra: 1995; Eüskal Spiritü: 1999; Xut Zahar Berri Fanfarrea: 1999, Leinua txaranga Anaban: 2001). Michel Aurnaguek, Jean Aurnague bere lehengusu organo jolearekin, Philippe Oyhamburuk (Etorki) 1984an sortu Euskal Urrats balletaren musika asmatu eta jo zuen. Gainera, 1987an, Baionako kontserbatorioko urrezko medaila erdietsi zuen (txistu). Azkenik, Dantzaz ele erakusketaren asmatzaileetarik izan zen (1995), bai eta Donibane Garazin 1982an eta 1995ean iragan ziren Baxenabarreko kabalkada eta Besta Berri elkarretaratzeetako antolatzaileetarik.

CodeSyntax-ek garatua. Softwarea: Django.